Imijulo Yesijuli

Empeleni angikaze ngizwe kuthiwa yinsangu, nasemsakazweni angikaze ngizwe kuthiwa yinsangu. Ngokwazi kwami  yinsango . Loku okuthi yinsangu kwafika maphakathi kwonyaka wa-2017 kuye kunyaka wa-2021... manje abantu ngibona beqhubeka bebhala bethi  insango  njengenjwayelo kusukela kunyaka wa-2024. Ngoba  insangu  engathi kumele kube wuhlanga labantu oluthile. Nakwezinye izilimi zesiNguni kuthiwa yinsango.  Ngazi kuthiwa wumongameli kusukela kudala, kwathi futhi ngonyaka wa-2016 kwaba khona abantu abaqala bethi wumengameli. Yini umengameli? Ngoba leli gama lisuka egameni elithi umuwongameli (owonga izwe elithile). Umengameli ke ngeke sazi ukuthi yini. Ngoba nakwisiNdebele wumongameli.

Amagama odinga ukuwazi ukuthi ahlobene kumulando wesintu nesiNguni.  Igama mbo-/-mbo-/-mbo :  • Ukumboza ~ Ukufihla noma ukuvalela into ethile. • Ilumbo ~ Yinto exakayo engajwayelekile, evamise ukuhlobaniswa nokuthakatha. | Into evamise ukuvela njalo kodwa kayijwayeleki.  • Kwathi mbo! ~ Ukwehlel'wa wubum'nyama. | Ukwehlulwa/ukumboz'wa/ukuvalelwa yinto.  Igama qa-/-qa-/-qa :  • Inqaba ~ Ukuhlangana kwezinto/izinhlanga eziningi. | Inkinga noma impica.  • Ukunqaba ~ Ukuphikisa, ukungavumi noma ukuvimbezela.  • Ukuqala ~ Ukususa into noma ukuba wuwena wedwa ukufika nento ezweni.  • Umuqala ~ Yilungu lomuzimba elibambe ikhanda ukuthi lixhumane nomuzimba.  • Izingqa ~ Umumumva. | Indunu.  Igama zi-/-zi-/-zi :  • Us'wazi - Um'zaca/induku encane esetshenziswa ukushaya izingane ezigangayo noma ezonakele.  • Us'uwazi? ~ Use uwazi?  • Ulwazi ~ Ukukhumbula izenzo nezinto ezithile zomuhlaba. • Ukuziyela ~ Ukuhamba uye endaweni....